More

    Культурный паспорт Таласской области

    Талас облусундагы маданият мекемелери:

    Райондук маданий  үйү 7
    Айылдык маданият клуб 35
    Райондук китепканасы 4
    Балдар китепканасы 4
    Айылдык китепкана 60
    Музейлер 6
    Балдар музыкалык мектеп (41 мугалим 459 окуучусу менен) 4
    Капар Медетбеков атындагы Талас облустук музыкалык

    драма театры (109 кызматкери менен)

    1
    Баардыгы 121 маданият мекемелер
    Маданий кызматкерлер иштешет 85
    Кызматкерлердин айлык маянасы  3000-4000 сом
    Тарыхый маданий эстеликтер бар 85

     

    Бакай-Ата району боюнча:

                   Маданият мекемелери-  22

     

    Райондук маданий  үйү

    1
    7 айылдык клубдары менен
    Райондук китепкана 1
    Балдар китепканасы 1
    Айылдык китепкана 10
    Балдар музыкалык мектеби 1
    Музейлер 1
    Маданий кызматкерлер иштешет 44

     

              18- тарыхый маданий эстеликтери бар

     

    Тарыхый-маданий мурас обьектилери.

     

         Бакай-Ата районунун аймагында 18 тарыхый- маданий

    мурастары боюнча обьектилери бар.

    • Урмарал дарыясынын эки жээктериндеги Кырк-Кыз , Кырк-Жигит байыркы каналдары,
    • Талас дарыясынын сол жээгиндеги “Желе-Дөбө” мүрзөлөрү,
    • Чийим -Таш капчыгайындагы аска таштардагы сүрөттөр,
    • Күмүштак дарыясынын оң жээгинде капчыгайга кире беришиндеги “Күмүштак” байыркы шаарчасы,
    • Күмүштак капчыгайындагы Арзыматтын гумбези,
    • Боо-Терек айылындагы чиркөө-приходдук мектебинин имараты,
    • Ак-Дөбө айылындагы мүрзөлөрдөгү гумбез-1, гумбез-2, гумбез-3,
    • Бакай-Ата айылынын түштүк-батыш тарабындагы “Чевилди” мүрзөлөрү,
    • Мурунку “Красная Заря” колхозундагы уч гүмбез,
    • Урмарал дарыясындагы аскалардагы сурөттөр,
    • Үч-Эмчек айылындагы “Большая группа выработки”,
    • Карагайлуу-Чон-Котур-Дөбө” суулар бөлүнгөн жерде “Горная выработка”обьектиси,
    • Бакай-Ата айылында райондук маданият үйүнүн аянтчасындагы айкел.
    • Кызыл-Сай айылындагы Бакай-Атанын айкели.
    • Өзгөрүш айылындагы Эгемберди датканын мүрзөсү. 

     

    Бул тарыхый -маданий мурастардын баардыгы  жер жерлердеги айыл аймактардын балансында турушат.

     

                          Манас району боюнча:

           Маданият мекемелери – 23

     

    Райондук маданий  үйү

    1
    5 айылдык клубдары менен
    Райондук китепкана 1
    Райондук балдар жана өспүрүмдөр китепкана (райондук маданият үйүндө жайгашкан) 1
    Айылдык китепкана 13
    Балдар музыкалык мектеби  (12 мугалим, 85 окуучусу)

     

    1
    Музейлер 1
    Маданий кызматкерлер иштешет 54

     

    8- тарыхый маданий эстеликтер бар.

     

    Тарыхый-маданий мурас объекттери:

    Манас районунун аймагында республикалык маанидеги тарыхый жана маданий эстеликтер -8:

           —Кайынды чалдыбары (Чеш-Дөбө айылынын чыгышында);

              —Нылды-I чалдыбары (Нылды капчыгайынын оозунан 2 км аралыкта);

         — Нылды II чалдыбары (Нылды-Кайынды сууларын бөлгүчтүн аймагында);

          — Покровка чалдыбары (Покровка айылынын батышында);

          — Православ чиркөөнүн имараты (Покровка айылында);

         — Мечит (Жайылган айылында);

          — Кеңеш айылындагы Атлах шаар чалдыбары 751 жыл

          — Чоң Капка айылындагы Йянги –Тараз шаар калдыгы1269 жыл

     

                     Кара-Буура району боюнча:

                            Маданият мекемелери – 35

     

     

    Райондук маданий  үйү

    1
    3 айылдык маданий үйү
    10 айылдык клубдары менен
    Райондук китепкана 1
    Райондук балдар китепкана 1
    Айылдык китепкана 15
    Балдар музыкалык мектеби  (6 мугалим, 66 окуучусу)

     

    1
    Музейлер 3
    Маданий кызматкерлер иштешет 61

     

    19- тарыхый маданий эстеликтер бар.

     

    Тарыхый-маданий мурас объекттери:

          Кара-Буура районунун аймагында республикалык маанидеги тарыхый жана маданий эстеликтер -19:

    — “Баатырлар аллеясы”  Суусамыр  Талас-Тараз трассасынын боюнда ДЭУ-6 ишканасынын бет маңдайында (Кызыл-Адыр айылында)

    Коомдук жана мамлекеттик ишмер Т. Айтматовдун айкели (Кызыл-Адыр айылында);

    Коомдук жана мамлекеттик ишмер Т. Айтматовдун айкели (Шекер айылында);

              —Советтер Союзунун Баатыры Ч. Түлөбердиевдин айкели (Чолпонбай айылында);

         — Күркүрө-Суу чалдыбары (Аманбаев айылынын батыш тарабында);

          — Чимгент чалдыбары (Чымгент айылында);

          — Шекер I чалдыбары (Чымгент айылынын батышында);

         — Шекер II (Ак-Мечит) чалдыбары (Чымгент айылынын батышында);

          — Шекер III чалдыбары (Чымгент айылынын батышында);

          — Шекер IV чалдыбары (Шекер айылынын түндүгүндө);

      — Шекер V чалдыбары (Шекер айылынын түштүгүндө);

          — Жоон-Дөбө чалдыбары (Жоон-Дөбө айылында);

          — Православ чиркөөнүн имараты (Аманбаев айылында);

           — Советтер Союзунун Баатыры Ч. Түлөбердиевдин жана Улуу Ата-Мекендик согушта курман болгон айылдаштарынын мемориал-музейи (Чолпонбай айылында);

           — Кара-Сай айылынын түштүгүндө айылдын четинде Чоң Коргон Караханнилердин көрүстөнү, биздин заманга чейинки 5-кылымдарга  таандык.

          — Бакайыр көрүстөнү (Бакайыр айылынын түштүк-батышында);

          — Куру-Бакайыр көрүстөнү (Куру-Бакайыр капчыгайында);

      — Кара-Буура көрүстөнү (Кызыл-Адыр айылынан 10 км түштүк-

    чыгышта);

         — Күркүрө-Суу аска бетиндеги сүрөттөр (Куганды жана

    Майдантал сууларынын куймасында);

          — Куру-Бакайыр аска бетиндеги сүрөттөр (Бакайыр айылынын

    15 км түштүгүндөгү Куру-Бакайыр капчыгайында);

          — Аска бетиндеги байыркы түрк жазуулары (Куру-Бакайыр

    капчыгайында);

         — Аска бетиндеги сөздү жазуулары (Куру-Бакайыр

    капчыгайында);

     

     

                          Талас району боюнча

     

                                     Маданият мекемелери – 38

     

    Райондук маданий  үйү

    1
    13 айылдык клубдары менен
    Райондук китепкана 1
    Райондук балдар китепкана 1
    Айылдык китепкана 22
    Маданий кызматкерлер иштешет 79

    Тарыхый-маданий мурас объекттери:

    Талас районунун  аймагында республикалык маанидеги

    тарыхый жана маданий эстеликтер -15:

           —Каракол чалдыбары (Каракол жана Үч-Кошой сууларын

    бөлгүчтүн аймагында);

              —Каскан-Дөбө чалдыбары (Айыр-Там-Ой капчыгайында);

         — Кулан-Корук чалдыбары (Ак-Дөбө чалдыбарынын

    түндүгүндө);

          — Талас чалдыбары (Талас шаарынын батыш тарабында);

          — Үч-Кошой чалдыбары (Талды-Булак айылынын батышында);

         — Түз-Ашуу чалдыбары (Туз-Ашуу суусунун Үч-Кошой

    суусуна куйган жерден 1,5 км алыстыкта);

              —«Манас Ордо» Кыргыз улуттук тарыхый-маданий комплекси

    (Талас шаарынан 12 км түндүк-чыгышта, Таш-Арык айылында);

         — Кең-Кол көрүстөнү (Кенкол дарыясынын сол жээгинде,

    Манас күмбөзүнүн түндүк-чыгышында);

          — Котур-Сай көрүстөнү (Иваново-Алексеевка айылынын

    түндүгүндө);

         — Кулан-Сай көрүстөнү (Кулан-Сай капчыгайынын түштүк

    тарабында);

         — Кызыл-Сай көрүстөнү(Талас шаарынын түштүгүндө);

              —Таш-Дөбө көрүстөнү (Нылды суусунун жээгинде);

         — Таш-Башат көрүстөнү (Манас күмбөзүнөн 7 км чыгышта);

          — Аска бетиндеги жазуулар (түрк) (Айыр-Там-Ой

    капчыгайында);

          — Аска бетиндеги жазуулар (түрк) (Талас шаарында);

         — Аска бетиндеги жазуулар (түрк) (Кулан-Сай капчыгайында);

              —Аска бетиндеги жазуулар (түрк) (Терек-Сай капчыгайында);

         — Аска бетиндеги жазуулар (согду) (Кулан-Сай капчыгайында);

          — Аска бетиндеги сүрөттөр (Кулан-Сай капчыгайында);

     

                              Талас шаары боюнча

                                             Маданият мекемелери – 3

    Капар Медетбеков атындагы Талас облустук музыкалык 1
    Балдар музыкалык мектеби  (14 мугалим, 180 окуучусу)

     

    1
    Музейлер 1
    Маданий кызматкерлер иштешет 62

    Тарыхый-маданий мурас объекттери:

    Талас шаарынын аймагында республикалык маанидеги тарыхый  жана маданий эстеликтер — 25:

                — Ак-Дөбө чалдыбары (Талас дарыясынын жээгинде жана Талас

    шаарынын четинде);

                — Православ чиркөөсүнүн имараты (Талас шаарында, Ленин

    көчөсүндө);

                -1930-жылдары басмачылар менен күрөштө курман болгон

    Кызыл Армиялык боордоштордун мүрзөсү (Талас шаарында, Калинин көчөсүндө);

               — 1941-1945-жылдардагы Улуу Ата-Мекендик согушта курман

    болгондордун эстелиги. (Талас шаарындагы сейил багы);

               — Чернобыль АЭСинде1986-жылдын 26-апрелинде болгон

    апааттарын кесепеттерин жоюу иштерине катышкан Талас облусунун

    жарандарына арналган эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);

    — 1979-1989-жылдардагы Ооган жана Баткен согушунда  

    курман болгон жоокерлердин эстелиги. (Талас шаарынын сейил

    багы);

    — 2010-жылындагы 6-7-апрель Элдик Революцияда Таластык

    курман болгон баатырлардын эстелиги. (Талас шаарынын сейил

    багы);

    — 2010-жылындагы 6-7-апрель Элдик Революцияда курман

    болгон баатырларга арналган эстелик. (Талас шаарында, Бердике

    баатыр көчөсүндө);

          — Каим уулу Касымдын эстелиги. (Талас шаарынын сейил

    багы);

    • Генерал майор Василий Петришевдин эстелиги. (Талас

    шаарынын сейил багы);

    • Итеш баатырдын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Итим бийдин эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Бердике баатырдын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Кыдыраалы датканын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Сатылган датканын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Чыныке бийдин эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Кубатбек хандын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Нурак датканын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Сарымсак датканын эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Эр Солтонойдун эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Теодор Герцендин эстелиги. (Талас шаарынын сейил багы);
    • Нуржанов Акматбектин эстелиги. (Талас шаарынын сейил

    багы);

    • Колпоч баатырдын эстелиги. (Талас шаарында, Ч.Айтматов

    көчөсүндө);

    • Бердике берендин эстелиги. (Талас шаарында, И.Сарыгулов

    көчөсүндө);

    • Чыңгыз Айтматовдун эстелиги. (Талас шаарында, А.Нуржанов

    аллеясында);

     

     

    Талас облусунан чыккан маданият жаатындагы

    белгилүү инсандар:

    1. Момунова Гүлсайра (1937) – Кыргыз

    Республикасынын эл акыны;

    1. Сапаралиев Алтынбек (1947) – ырчы, Кыргыз

    Республикасынын эмгек сиңирген артисти;

    1. Сатаев Чубак (1960– 1993) – обончу, аткаруучу;
    2. Герцен Теодор Теодорович (1935) – график, скульптор-монументалист Кыргыз Республикасынын эл сүрөтчүсү;
    3. Медетбеков Асылбек (1939) – акын, сынчы, философия

    илимдеринин кандидаты.

    1. Өмүрканов Анатай (1945 ) – Кыргыз Республикасынын эл

    акыны; Токтогул атындагы мамлекеттик сыйлыктын лауреаты

    1. Суванбердиев Тургунбек (1921) – чарбалык ишмер, журналист,

    котормочу;

    1. Турсуналиев Эстебес (1931 – 2005) – төкмө акын, Кыргыз

    Республикасынын эл артисти, СССР  эл артисти;

          9 . Шер-Нияз Садык (1969 ) – Кыргыз  Республикасынын  Жогорку Кеңешинин депутаты. Кинорежиссёр, Эл аралык даражадагы сыйлыктардын лауреаты.

    1. Айтматов Чыңгыз Төрөкулович (1928– 2008) – Кыргыз

    Республикасынын эл жазуучусу, Кыргыз Республикасынын  Баатыры;

    1. Жакыпбеков Ашым (193–1994) – жазуучу, котормочу, кинодраматург, Кыргыз Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер;
    2. Жалгасынова Дарыйка (1941) – ырчы, Кыргыз Республикасынын эл артисти;

        13 .Жеңижок (Көкө уулу Өтө) (1860 – 1918) – төкмө акын;

    1. Медетбеков Капар (1931) – актер, СССР Эл артисти, Кыргыз Республикасынын эл артисти;
    2. Отунчиев Элүүбай (1939) – Кыргыз Республикасынын эл жазуучусу;
    3. Чойбеков Сооронбек, Сологой ырчы (1908– 1985) – төкмө акын, обончу, комузчу;
    4. Шүкүрбеков Райкан (1913– 1962) – акын, драматург.

            18.Асанбеков Сарман (1935) – Кыргыз  Республикасынын

    маданиятына эмгек сиңирген ишмер;

    1. Атай Огомбаев (1900 – 1949) – ырчы, комузчу, Кыргыз

    Республикасынын эл артисти;

    1. Бектеналиев Мукталы Абдыбекович (1959) – Кыргыз

    Республикасынын Маданият, маалымат жана туризм министрлигине караштуу кинематография департаментинин директору;

    1. Буларкиева Мариям (1937) – акын, Кыргыз Республикасынын

    маданиятына эмгек сиңирген ишмер;

    1. Казаков Түгөлбай (1951) – обончу, композитор, Кыргыз

    Республикасынын эл артисти,  Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат жана туризм министри;

    1. Каимов Касым (1926 – 1989) – жазуучу, Кыргыз

    Республикасынын маданиятына эмгек сиңирген ишмер;

    1. Козубекова Мейилкан (1932) – комузчу, аткаруучу, Кыргыз

    Республикасынын эмгек сиңирген артисти;

    1. Молдокулова Эсенбүбү (1941) – опера ырчысы, Кыргыз

    Республикасынын эл артисти;

    1. Момункулов Жумаалы (1937) — Кыргыз Республикасынын

    маданиятына эмгек сиңирген ишмер;

    1. Нурманбетова Эсенбү (1957) – опера ырчысы, Кыргыз

    Республикасынын эмгек сиңирген артисти;

    1. Сарногоев Байдылда (1932) – Кыргыз Республикасынын

    эл акыны;

    1. Сейдалиев Жумалы (1913) – комузчу, аткаруучу, Кыргыз

    Республикасынын эмгек сиңирген артисти;

    1. Сейталиев Медетбек (1935) – жазуучу; Токтогулов Аман

    (1945– 1992) – акын, котормочу, сынчы;

    1. Токтогулов Эрменбек (1935) – Кыргыз Республикасынын

    маданиятына эмгек сиңирген ишмер;

    1. Үмөт Түгөлбай уулу, Үмөт молдо (1883 – 1943) – алгачкы

    агартуучу, элдик табып, санжырачы;

    1. Эралиев Сүйүнбай (1921) – Кыргыз Республикасынын эл

    акыны, Кыргыз Республикасынын Баатыры.

    1. Үсөнбаев Алымкул (1896-1963)-төкмө акын. Кыргыз ССРинин эл артисти, Кыргыз ССРининжогорку кеңешинин депутаты.
    2. Балыкооз (Кумар уулу Бекмурат) (1793– 1873) – ырчы,

    манасчы;

    1. Шеркулов Шекербек (1902– 1980) – комузчу, Кыргыз

    Республикасынын эмгек сиңирген артисти;

    1. Эшмамбет Байсейит уулу (1867– 1926) – төкмө, ырчы,

    дастанчы;

    1. Эсенаман Жалгаш уулу (1833– 1913) – төкмө акын;
    2. Замирбек Үсөнбаев (1951)-төкмө акын. Кыргыз

    Республикасынын эл артисти,Токтогул атындагы сыйлыктын

    лауреаты.

    1. Асанкан Жуманалиев (1947-2008)-манасчы. КРсынын эмгек сиңирген артисти.
    2. Нуралиев Абдылда (1958)-төкмө акын. КРнын эмгек сиңирген артисти.
    3. Аалы Туткучев (1983) Төкмө акын, КРсынын эмгек сиңирген артисти.
    4. Шеркулов Намазбек –КРнын эмгек сиңирген артисти.
    5. Эстебесов Кубан Аязбекович – КРнын маданиятына эмгек сиңирген ишмер.
    6. Жетигенова Алина – КРнын эмгек сиңирген артисти.
    7. Иманалиева Айчүрөк – КРнын эмгек сиңирген артисти.
    8. Атабеков Мирбек – КРнын эмгек сиңирген артисти.
    9. Алыбаев Марат – обончу, композитор.
    10. Исаков Сабатар – обончу аткаруучу.
    11. Мамадалиев Камил – манасчы.
    12. Баялиев Замир – манасчы.
    13. Абдышев Казакбай – акын.
    14. Сүйүнтбеков Бектурсун – котормочу.
    15. Кутманалиев Амантай – төкмө акын.
    16. Медетов Жакып – жазуучу.
    17. Сейдрахманов Н. – манасчы.
    18. Алымбеков Надырбек – акын, коомдук ишмер.
    19. Шабданов Масалбек – акын.
    20. Тургунаалы Нурматов – обончу, аткаруучу.
    21. Турсуналиев Рыскулбек – акын.
    22. Сооронкулов Сыргак – санжырачы.
    23. Камчыбеков Назарбек – төкмө акын.
    24. Т.Г.Герцен – художник.

    Советтер Союзунун баатырлары:

    1. Оторбаев Асанбек.
    2. Петришев Василий.
    3. Сухин Семён.
    4. Роденко Константин.
    5. Түлөбердиев Чолпонбай.

    Контакты

    • 720040, Кыргызская Республика, г. Бишкек, ул. Пушкина, 78
    • Tел.: +996 312 62-04-82
    • www.mkit.gov.kg
    • e-mail: mincultkr@mail.ru
    • Тел. – факс: +996 312 62-35-89

    ПРЕЗИДЕНТ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

    ЖОГОРКУ КЕНЕШ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

    ПРАВИТЕЛЬСТВО КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

    НАЦИОНАЛЬНАЯ СТРАТЕГИЯ РАЗВИТИЯ