Материалдык эмес мурас

Кыргыз Республикасынын материалдык эмес маданий мурасы улуттук маданияттын абдан маанилүү бөлүгү, улуттун өзүн-өзү аңдап билүүсүнүн өзөгү болуп саналат.

Материалдык эмес маданий мурастар – бул биз кармай албаган, физикалык жактан сезе албаган, бирок бар экенин түшүнгөн нерсе, баалуулуктар: каада-салттар, үрп-адаттар, күнүмдүк жана маданий салттар, тил, ыр, бий жана чеберлердин топтолгон тажрыйбасы.

Материалдык эмес маданий мурас  элдин же жамааттын материалдык эмес мурасы катары сакталып калууга жана кийинки муундарга өткөрүп берүүгө мураска калтырылган.

Кыргыз Республикасынын материалдык эмес маданий мурасынын элементтеринин улуттук тизмеги (мындан ары — Улуттук тизмек) — материалдык эмес маданий мурастардын элементтеринин база маалыматтарын өзүнө камтыйт. Улуттук тизмекте материалдык эмес маданий мурастын элементтери материалдык эмес маданий мурастын төмөнкү категориялары боюнча классификацияланат:

— элдик оозеки чыгармачылык;

— салттуу кол өнөрчүлүк жана өнөр жай;

— майрамдар;

— салттуу оюндар;

— каада-салттар жана ырым-жырымдар;

— элдик музыка;

— айтыш (төкмө акындардын айтышы);

— боз үй;

— медицина менен байланышкан салттуу билим;

— ветеринария менен байланышкан билим;

— санжыра;

— табият жөнүндө эмпирикалык билим;

— ынтымак;

Улуттук тизмек материалдык эмес маданий мурастын жаңы элементтеринин ачылышына жараша белгиленген тартипте толукталып турат. УЛУТТУК ТИЗМЕК — 59 элементтен турат. 

 

Адамзаттын материалдык эмес маданий мурасынын Репрезентативдүү тизмесине катталган мурастар:

 

Каттатылган жылдар

Кайсы мамлекеттердин атынан

Номинация

2009-жыл

Азербайжан- Индия- Иран-Кыргызстан- Пакистан-

Түркия-Өзбекстан

“Нооруз майрамы”

2012-жыл

Кыргыз Республикасы

“ала кийиз” жана “шырдак

2013-жыл

Кыргыз Республикасы

“Манас”, “Семетей”,

“Сейтек” эпикалык үчилтиги

2014-жыл

Кыргыз Республикасы, Казахстан Республикасы

“Кыргыз жана казак боз үйүн жасоонун салттуу билими жана даярдоо ыкмалары” (көчмөн түрк элинин жашоо турагы)

2015- жыл

Кыргыз Республикасы, Казахстан Республикасы

“Айтыш-Айтыс” 

2017-жыл

Кыргыз Республикасы

“Көк бөрү — салттуу ат оюну”

 

2019-жыл

Кыргыз Республикасы

“Ак калпак жасоо өнөрү” жана “кийүү” салты

2020-жыл

Кыргызстан, Казахстан жана  Турция мамлекеттеринин атынан

“Салттуу интеллектуалдык жана стратегиялык оюн Тогуз Коргоол, Тогуз Кумалак, Мангала”

2021-жыл

Кыргыз Республикасы

“Дүйнөлүк көчмөндөр оюндары: мурастын кайра жаралуусу, маданий көп түрдүүлүктүн майрамы”

 

 “Кыргыз Республикасынын материалдык эмес маданий мурасынын элементтеринин классификациясы жөнүндө жобону жана Кыргыз Республикасынын материалдык эмес маданий мурасынын элементтеринин улуттук тизмегин бекитүү тууралуу” Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтому (2015-жыл, 5-август, № 557).

Элечек ороо